Eğitim Öğretim Bilgi arşivi
Fen bilgisi Ders notları
Boşaltım sistemi
4 Mar
İşlenecekler
- Boşaltım sistemi organları
- başaltım sistemi hastalıkları
- Boşaltım sistemi hastalıkları
Boşaltım sistemi organları:
1. Böbrekler: Bel hizasında fasülyeye benzeyen iki organdır.Kabuk öz ve havuzcuk olmak üzere 3 bölümden oluşur.Kabuk üzerinde nefronlar bulunur.Nefron böbreğin en küçük süzme birimidir.Böbrekler kandaki zararlı ve atık maddeleri süzerek idrar şeklinde dışarı atılmasını sağlar.Böbrek atardamarı ile kan böbreğe gelir,brada ki nefronlarda süzülür.süzülme ile ayrılan zararlı maddeler üretere gider.Temizlenen kan ise böbrek tolar damarı ile böbrekten çıkar.
2.İdrar kanalı(üreter): Böbreklerde oluşan idrarı idrar kesesine taşır
3. Mesane ( İdrar kesesi): İdrarın biriktiği yerdir.
4. Ãretra( başaltım kanalı): İdrarın dışarı atıldığı yerdir.
Boşaltım sistemi hastalıkları
Böbrek yetmezliği : Böbreğin görevini yapamamasıdır.Diyaliz makinesi veya böbrek nakli ile tedavi edilir.
Ãremi: Böbreğin yeterli üre süzememesi.
Nefrit: nefronların iltihaplanmasıdır.
Böbrek More >
Çevresel sinir sistemi
4 Mar
Beyin ve omirilikten çıkan sinirler ile bunların kolları çevresel sinir sistemini oluşturur.İki kısımdan oluşur.
1) Somatik sisr sistemi: İstemli hareketlerin yapılmasını sağlar.
2)Otonom sinir sistemi:İstemli hareketleri kontrol eder.
UYARI: Vücudumuzun içinde ve çevremizde meydana gelen ve vücudumuzda belirli bir tepkiye sebep olan tekilere uyarı denir.
UYARTI: Uyarıların sinir hücrelerinde oluşturduğu değişimlere uyartı denir.
MESAJ:Bir uyartının sinir hücresinde oluşturduğu değişikliktir.
Mesajlar ve cevaplar sinirler ile taşınır.Uyatıtı mesajı sinirler ile beyne iletilir burda değerlendirilerek cevap oluşturulur oluşan bu cevap yine sinirler ile organ ve yapılara iletilerek tepki oluşturulur.Ama uyarılar herzaman bu şekilde tepki olşturulmaz.Mesela göz kırpma yutma vb düşünmeye gerek kalmadan olur.
SİNİR SİSTEMİ SAĞLIĞI
Dengesiz beslenme,stres,uykusuzluk,sigara ,alkol,darbe sinir sistemini More >
İç salgı bezleri
4 Mar
Hormon: iç salgı bezlerinin salgıladığı sıvılara denir.
İç salgı bezleri salgıladığı sıvıları kana verirler.
Bu bezler: Hipofiz,Epifiz,Tiroid,Paratiroid,Böbreküstü,Pankreas,Eşeysel bezler
HİPOFİZ BEZİ: Beynin altında bulunan nohut büyüklüğünde bir bezdir.Büyüme hormonu salgılar.
Görevleri
- İç salgı bezlerinin çalışmasını denetler ve düzenler.
- Büyüme gelişmeyi sağlar.
- İç salgı bezleri ile sinir sistemi arasında uyum sağlar.
Büyüme çağında çok salgılanırsa devlik,az salgılanırsa cücelik olur.yetişkinlik çağında çok salgolanırsa el,ayak,çene,burun vb.büyür.
EPİFİZ BEZİ:beyin yarım küreleri arasında yer alır:görevi:uykuyu ayarlar.
TİROİD:Soluk borusunun ön kısmında gırtlağın altında yer alır.Tiroksin ve kalsitonin hormonu salgılar.
Tiroksin hormonu Hücrelerdeki oksijen miktarını ayarlayarak metabolizma hızını denetler.Kalsitonin hormonu kalsiyum ve fosforun kandan kemklere geçişini sağlayarak kemikleri sertleştirir.
İyot eksikliğinde tiroit bezi fazla çalışarak büyür ve guatr hastalığı oluşur.
PARATİROİD:Tirod More >
Duyu organları (göz)
4 Mar
Gözümüzü koruyan yapılar:
- Kaşlar: Alnımızdan gelen teri tutarak göz içine girmesini engeller
- Kirpik: göze gelen yozları tutarak göze toz girmesini engeller
- Göz kapağı: Göze bir şey geldiğinde kapanarak gözü korur.
- Gözyaşı bezleri: Göze toz kaçtığında gözyaşı ile dışarı atılmasını sağlar.
işlenecekler
- Gözün yapısı
- görme olayı
- Göz kusurları
Gözün yapısı
Gözümüz diştan içe doğru: sert tabaka(göz akı),damat tabaka,ağ tabakadan oluşur.
1)Sert tabaka : Gözün en dışında bulanan beyaz renkli ksımdır.Gözün iç kısımlarını korur ve göze dayanıklılık sağlar.Sert tabaka dözün ön kısmında farklılaşarak saydam tabaka (kornea) yı oluturur.Saydam tabaka göze giren ışığın ilk kırıldığı yerdir.
2) Damar tabaka : Gözü besleyen damarlar buradadır.Yapısında siyah renkli hücreler vardır.Bu siyah renkli hücreler fazla ışığı emerek göz içinin karanlık olmasını More >
Duyu organlarımız ( Kulak,burun,dil,deri)
4 Mar
Kulak ( yapısı,işitme olayı,kulak sağlığı),burun,dil,deri
KULAKÂ : İşitme ve denge organıdır.3 kısımda incelenir.
1)Dış kulak: Kulak kepçesi ve kulak yolundan olşur.Kulak kepçesi ses dalgalarını toplar.kulak yolu ses dalgalarını titreşimlere dönüştürür.kulak yolında bulunan kulak sıvısı kulağa gelen tozları tutarak içeri girmesini engeller ve kulak kiri oluşur.
2)Orta kulak: Kulak zarı,çekiç,örs,üzengi ve östaki borusundan oluşur.Kulak zarı: kulak yolundan aldığı ses titreşimlerini arttırarak çekiçe gönderir.çekiç,örs,üzengi kemikleri ses titreşimlerini iç kulağa gönderir. Orta kulaktaki östaki borusu yutağa açılarak,kulak zarının iki tarafındaki basıncı dengeler.
3) İç kulak:Dalız(oval pencere),salyangoz ve yarım daire kanalından oluşur.Dalız: iç kulağın ilk başladığı yerdir.Yarım daire kanallarının işitmeyle ilgili görevi yoktur.yarım daire kanalları beyincik ile birlikte dengeyi sağlar.Salyangozda duyu More >
Sindirim sistemi ve besin çeşitleri
4 Mar
Sindirim sistemi konusunda sırayla:
- Besin çeşitleri
- Sindirim ve çeşitleri
- sindirim sistemi organlar
- sindirim sistemi sağlığı
Sindirim konusuna geçmeden önce besin çeşitlerini anlatalım.
1.KARBONHİDRATLAR: Görevi;enerji sağlar.Bulunduğu besinler;Unlu ve şekerli gıdalar
Yapıtaşı; glikoz
Sindirim sistemi organları
4 Mar
Sindirim sistemi organları
1)AĞIZ: Fiziksel sindirim çiğneme ile ağızda başlar.Karbonhidratların kimyasal sindirimi tükrükteki enzim ile olur.Ağızda sindirime yardımcı dil,diş ve tükrük bezleri vardır.
2)YUTAK:Besinleri ağızdan yemek borusuna iletilir.sindirim yoktur.
3)YEMEK BORUSU:Besinleri kasları sayesinde mideye iletir.sindirim yoktur.
4)MİDE: Mide kasları ile fiziksel sindirim sağlanır.Mide özsuyundaki mide asidi ve enzimler kimyasal sindirimi sağlar.Proteinlerin kimyasal sindirimi midede başlar.
5)İNCE BAĞIRSAK:Çok uzundur.Yağların kimyasal sindirimi burada başlar.Karbonhidratların,yağların,proteinlerin sindirimi tamamlanır.Sindirilen besinler ince bağırsaktan emilim ile kana geçer.İnce bağırsaktaki villus denilen çıkıntılaremilimi sağlar.
6)KALIN BAĞIRSAK: Atık maddeleri depolar.Besin içinde kalan su ve mineraller emilir.
7) ANÜS:Atık maddeleri vücuttan uzaklaştırır.
NOT: su,mineral ,vitaminler sindirilmeden kana geçerler.
Sindirime yardımcı organlar
KARACİĞER: Safra üretir.Safra büyük yağ damlalarını küçük yağ damlalarına dönüştürür.
PANKREAS ankreas More >
Boşaltım sistemimiz vücudumuzdan atıkları uzaklaştırır.
4 Mar
Bu konuda atık maddeleri uzaklaştıran organlar ile boşaltım sistemi organlarını işleyeceğiz.
Boşaltım:Sindirim sonucu kana geçen besin maddeleri vücutta kullanıldıktan sonra atık maddeler oluşur.Bu atık maddeleri vücuttan uzklaştırılmasına boşaltım denir.
Atık maddeleri vücuttan uzaklaştıran organlar
1)BÖBREKLER:Kanı süzerek zararlı atıkları ,su ve tuzun fazlasını idrar ile dışarı atar.
2)DERİ:Su ve tuzun fazlasını terleme ile atar.
3)AKCİĞERLER:Kandaki karbondioksit ve suyu soluk verme ile dışarı atar.
4)KARACİĞER:Proteinlerin sindirimi ile oluşan zehirli bir maddeyi daha az zehirli olan üre ye dönüştürür.
5)KALIN BAĞIRSAK: Su safra ve besin atıklarını dışkı ile atar.
BOŞALTIM SİSTEMİ ORGANLARI
1)Böbrek: Kanın süzüldüğü organdır.Nefron: böbreğin süzme birimidir.
2)Üreter: Oluşan idrarın idrar kesesine taşındığı kanaldır.
3)İdrar kesesi: İdrarın biriktiği yerdir.
4) Üretra: İdrarın dışarı More >
Canlılık hücreyle başlar
4 Mar
ünite 1: Canlılarda üreme büyüme ve gelişme
konu: Canlılık hücreyle başlar
işlenecekler:
- Hücre ve özellikleri
- hücrenin kısımları
- Bitki hücre ve hayvan hücresinin karşilaştırılması
Hücre ve özellikleri
Canlıların yapısını oluşturan en küçük yapı birimi hücredir.Bütün canlılar hücrelerden oluşmuştur.Bütün hücreler aynı özellikte değildir.Mesela bir sinir hücresi ile bir kas hücresinin hem şekli hem de özelliği birbirinden farklıdır.
Hücreler bir araya gelerek dokuları, dokular organları, organlar sistemleri,sistemlerde canlıyı oluşturur.
hücre gelişmişliğine göre 2 ye ayrılır.
1. prokaryot hücre: organellerinde ve çekirdeğinde zar yoktur.hücre zarı,sitoplazma ve ribozomu vardır.Kalıtsal madde sitoplazmada dağınık bulunur.
2. Ökaryot hücre: organelleri ve çekirdeği zarla çevrilidir.
Hücrenin kısımları
hücre 3 kısımdan oluşur.
a)Hücre zarı: Özellikleri:Canlı ,esnek ,seçici geçirgen,akışkan,saydam,üzerinde porlar var.   Görevleri: Hücreye şekil More >
İnsanlarda üreme büyüme ve gelişme
4 Mar
Üreme: Canlılar nesillerini devam ettirbilmek için yeni bireyler oluşturmalarına denir.
Dişi üreme hücrelerine yumurta ,Erkek üreme hücrelerine sperm denir.
YUMRTA HÜCRESİ:
- Dişi üreme hücresidir.
- yumurtalıkta üretilir.
- Yumurta hücresi büyüktür.
- hareketsizdir.
- Sitoplazması boldur.
SPERM HÜCRESİ:
- Erkek üreme hücresidir.
- testislerde üretilir.
- Çok küçüktür.
- kamçısı olduğundan dolayı hareketlidir.
- Sitoplazması azdır.
DİŞİ ÃREME ORGANLARI
1) YUMURTALIK: 2 tanedir.yumurtanın üretildiği yerdir.
2)YUMURTA KANALI: Yumurtayı yumurtalıktan döl yatağına taşır.döllenmenin gerçekleştiği yerdir.
3)Â DÖL YATAĞI:Anne karnında bebeğin büyüyüp geliştiği yerdir.
4)VAJİNA: Üreme sisteminin dışa açıldığı kısımdır.
ERKEK ÜREME ORGANLARI
1)TESTİS:2 Tanedir.Spermlerin üretildiği yerdir.
2)SALGI BEZLERİ: Spermlere kaygan bir ortam oluşturarak kayganlık verir.
3)SPERM KANALI:Spermleri testislerden penise taşır.
4)PENİS:Spermlerin ve idararın dışarı atıldığı kısımdır.
YUMURTANIN DÖLLENMESİ VE GELİŞİMİ
Döllenme: Yumurta ve spermin birleşmesi olayıdır.
Zigot: yumurta ve spermin birleşmesi olayıdır.
İnsanlarda iç döllenme iç gelişme görülür.
Embriyo: Anne karnındaki 0-2 More >
